مرکز درمانی بیماری های ریوی مسیح دانشوری در شمال تهران از ساعت هفت عصر دو روز پیش (۹ اردیبهشت) تا هفت صبح دیروز ساعت های پرکاری را گذراند. این مرکز درمانی در این ۱۲ ساعت یک پیوند ریه و یک پیوند قلب انجام داد و اعضای یک فرد مرگ مغزی را برای بیماران نیازمند پیوند «فراهم آوری» کرد. اعضای بیمار مرگ مغزی که در مسیح دانشوری اهدا شد حتی تا شیراز هم رفت. یک تیم متخصص از شیراز آمده بود تا کبد بیمار مرگ مغزی را برای پیوند به این شهر ببرد. ریه مورد نیاز پیوند ریه از بیمارستان شریعتی به مرکز مسیح دانشوری آورده شده بود و پیوند زده شد. در همین میان قلب بیماری که مرگ مغزی شده بود نیز برای پیوند به فرد دیگری اهدا شد و با گروه دکتر ماندگار در مرکز مسیح دانشوری پیوند زده شد. کارکنان مرکز بیماری های ریوی مسیح دانشوری می گویند که چنین حجم کاری و انجام سه عمل بزرگ در یک شب تاکنون در ایران بی نظیر بوده است.
    • ۶۰ درصد پیوندها موفق است
    پیوند ریه یکی از مشکل ترین جراحی های پیوند اعضا است. دکتر عباسی که مسئولیت گروه پیوند ریه دیروز در مرکز مسیح دانشوری را برعهده داشت گفت: «گروه های مختلفی برای عملیات پیوند ریه باید حضور داشته باشند. از گروه بیهوشی گرفته تا متخصصان قفسه سینه. بیماری که به او ریه پیوند زده شد جوانی ۲۲ساله بود که به طور مادرزادی مشکل ریوی داشت و دائم باید اکسیژن به او متصل می بود. این بیماران با سختی های زیادی در زندگی روبه رو هستند. حتی گاهی با وجود اکسیژن هم دچار مشکلات تنفسی می شوند. در چنین حالت هایی امید زنده ماندن بیمار نزدیک به یک سال است. بنابراین حتماً باید پیوند ریه انجام شود.» دکتر عباسی موفقیت پیوندهای ریه را نزدیک به ۶۰ درصد می داند: «تاکنون حدود ۱۲ عمل پیوند در مرکز درمانی مسیح دانشوری انجام شده است. نزدیک به هشت مورد از این پیوندها تاکنون موفق بوده است. بیشتر عمل هایی که موفق نبوده اند نیز مربوط به پیوندهای اولیه می شوند چون از نظر جنبه های تکنیکی کمی ضعف وجود داشت.» مسئول گروه جراحی پیوند ریه مرکز مسیح دانشوری وضعیت بیمار پیوندی دیروز را خوب توصیف کرد و گفت: «شرایط فعلی مریض خوب است. ظرف دو سه روز آینده هم نیاز به دستگاه ها و تجهیزات جانبی نخواهد داشت.» دکتر عباسی استاد جراحی دانشگاه شهیدبهشتی و فارغ التحصیل همین دانشگاه بوده است. او دوره پیوند ریه را در سال های ۱۹۹۲ و ۱۹۹۳ در دانشگاه هاروارد آمریکا گذرانده است.
    • پیوند ریه پنج ساعت طول کشید
    آخرین عمل پیوند ریه ایران را یک گروه یازده نفره انجام داده اند. از این تعداد شش نفر شامل دکتر عباسی، دکتر پژهان، دکتر دانشور، دکتر عرب، دکتر جواهرزاده و دکتر شادمهر جراحی ریه را انجام داده اند. گروه جراحی قلب در عمل پیوند ریه را دکتر ضرغام حسین احمدی و سیدحسین احمدی برعهده داشتند و متخصصان بیهوشی نیز دکتر رادپی، دکتر دبیر و دکتر پارسا بودند. دکتر رادپی مسئول بیهوشی پیوند ریه اخیر گفت: «کسی که ریه اش پیوند زده می شود در شرایط طبیعی نیست. بیمار پنج ساعت زیر بیهوشی و تنفس مصنوعی قرار دارد و اختلالات زیادی در متابولیسم او دیده می شود. باید با تکنیک های خاص و دقیقی در بیهوشی ریه ها را از هم جدا کنیم، تهویه یکی از ریه ها را قطع کنیم و آن ریه را برداریم.» در عمل پیوند دیروز ریه راست مریض پیوند زده شد. دکتر رادپی درباره وضعیت متابولیسم بیمار پس از یک روز گفت: «وضعیت ۲۴ ساعت اول بیمار بسیار حیاتی است چون ممکن است پیوند پس بزند. خوشبختانه همه علائم بیمار نشان دهنده ثبات و وضعیت مطلوب است.» مسئول بیهوشی عمل پیوند ریه مرکز درمانی بیماری های ریوی مسیح دانشوری متخصص بیهوشی و مراقبت های ویژه در تشخیص درمان و درد است. او در سال ۱۳۷۲ از دانشگاه شهیدبهشتی فارغ التحصیل شده و دارای بورد تخصصی در بیهوشی ویژه است.
    • ۲۰ میلیون تومان برای هر پیوند ریه
    برای پیوند ریه دو روز پیش مرکز مسیح دانشوری یک گروه تخصصی به بیمارستان شریعتی تهران رفت تا ریه را از قفسه سینه بیمار مرگ مغزی بیرون بیاورد. همزمان یک گروه دیگر در مرکز مسیح دانشوری ریه بیمار را از قفسه سینه بیمار ریوی خارج می کرد. پس از این اقدامات عمل پیوند ریه سالم به بدن بیمار شروع شد. کل این فعالیت ها از ساعت هفت شب تا چهار صبح روز بعد به طول انجامید. در این مدت ریه در محلول های خاص نگهداری می شد تا صدمه ای نبیند. خانم دکتر نجفی زاده که مسئول هماهنگی های تیم های پیوند در مرکز درمانی مسیح دانشوری و مسئول فراهم آوری اعضای پیوندی دانشگاه شهید بهشتی است، گفت: «هماهنگی متخصصان و پرسنل و همه کادر مرکز برای انجام چنین پیوندهایی بسیار مشکل است. چنین کاری تاکنون در ایران بی سابقه بوده است.» به گفته او انجام عمل پیوند ریه در خارج از ایران حدود ۲۰۰ میلیون تومان هزینه دارد اما در ایران این هزینه ها چیزی حدود ۲۰ میلیون تومان تمام می شود. به گفته او تاکنون برای انجام پیوندهای ریه از بیماران پولی درخواست نشده است: «در جراحی های اولیه پولی گرفته نمی شد و تمامی کارکنان مرکز بدون دستمزد و بدون چشمداشت کار می کردند. در سال ۱۳۸۴ هم بنیاد بیماری های خاص قبول کرد که هزینه چهار پیوند ریه را بپردازد.» به گفته او «تنها در دانشگاه شهید بهشتی ۱۲۰ بیمار در فهرست صف انتظار پیوند ریه قرار گرفته اند که هر سال یک چهارم این فهرست به علت نرسیدن به موقع ریه پیوندی فوت می کنند.» به گفته دکتر نجفی زاده اولین پیوند ریه در سال ۱۳۷۹ در بیمارستان امام خمینی انجام شده است اما از آن هنگام تاکنون پیوندهای ریه را در مرکز درمان بیماری های ریوی مسیح دانشوری انجام می دهند.
    • ریه سالم کمیاب است
    یافتن ریه سالم برای انجام پیوند ریه کار راحتی نیست. اعضای بیمارانی را که دچار مرگ مغزی می شوند حداکثر تا دو هفته می توان اهدا کرد. ریه نیز تا شش ساعت پس از جدا شدن از فرد اهداکننده نمی تواند سالم بماند و به شدت و سرعت عفونی می شود. به همین دلیل یافتن ریه سالم برای پیوند کار مشکلی است و صف بیماران نیازمند ریه برای پیوند نیز هر روز بلندتر می شود. دکتر محمدرضا مسجدی قائم مقام مرکز درمانی بیماران ریوی مسیح دانشوری درباره مشکلات پیوند ریه گفت: «چون اهداکنندگان ریه اغلب از بین بیمارانی هستند که به طور اتفاقی دچار مرگ مغزی می شوند و ریه هم همیشه در مقابل تهاجم بیماری ها است بنابراین ریه سالم خیلی کمتر از قلب یا کلیه سالم یافت می شود.» به گفته او در یک عمل پیوند ریه کارشناسان نزدیک به ۱۱ متخصص مختلف کنار هم گرد می آیند تا مراقب بیمار باشند: «زیباترین نحوه کار تیمی پزشکی را می توان در عمل های پیوند و به خصوص پیوند ریه دید.» دکتر مسجدی گفت: «چنین جراحی هایی در سطح کشورهای منطقه خاورمیانه، شمال آفریقا تا جنوب شرق آسیا بی نظیر است.»
    • پیوند قلب و ریه روی یک نفر
    دکتر علی اکبر ولایتی وزیر اسبق امور خارجه ایران، رئیس مرکز درمانی بیماری های ریوی مسیح دانشوری است. او نیز همچون سایر کارکنان این مرکز درمانی در ۱۲ ساعتی که دو عمل پیوند و عمل فراهم آوری انجام می شده حضور داشته است. او درباره پیوندهای ریه و توسعه و گسترش فعالیت های مرکز مسیح دانشوری گفت: «تعدد مراکز قبل از اینکه به یک جامعیتی برسد به مصلحت نیست و به معنی پراکنده کردن امکانات خواهد بود. قدم بعدی پس از تکمیل شدن تجهیزات مرکز این است که افراد مختلفی از کلانشهرهای ایران به مرکز مسیح دانشوری بیایند و تعلیم ببینند.» دکتر ولایتی از توسعه فعالیت های آموزشی نیز سخن گفت. او درباره فعالیت هایی که برای آموزش متخصصان مراکز درمانی دیگر کشور انجام می شود، گفت: «عمل های پیوندی که دیروز در این مرکز صورت گرفت خود نمادی است از آموزش نیروهای متخصص. اصلاً بدون هماهنگ بودن با بیمارستان ها و دانشگاه های دیگر امکان چنین جراحی های جامعی نیست. دیشب یک نفر از دانشگاه شیراز برای دیدن پیوند ریه، دو نفر دستیار فوق تخصص جراح ریه از دانشگاه تهران و دو نفر از دانشگاه شهیدبهشتی نیز کنار گروه های پیوند ما حضور داشتند.» دکتر ولایتی اظهار امیدواری کرد که در آینده ای نه چندان دور بتوان پیوند ریه و قلب را بر روی یک بیمار به طور همزمان به انجام رساند. دکتر مسجدی قائم مقام مرکز مسیح دانشوری نیز به شرط کامل شدن تجهیزات پیوند ریه اعلام کرد هر دو هفته یک بار عمل پیوند ریه در این مرکز انجام شود.
    
   مرگ مغزی 
     

مرگ مغزی توقف کامل وبرگشت ناپذیرهمه فعالیت های مغزاست که هیچ درمانی برای آن در دنیا وجود ندارد. فردی که دچار مرگ مغزی می شود هرگز قادر به زندگی دوباره نخواهد بود .در این حالت فـرد نـفس نمی کشد و به تحریکا ت درمانی هیچ واکنشی نشان نمی دهد . پزشکان ازطریق نشانه ها ومعاینـا ت متـعدد وتکـمیلی به تشخیص قطـعی مـرگ مغزی می رسند. علت مرگ مغزی چیست؟ ازعلل مـرگ مغزی می توان ضربه به سر، خونریزهای مغزی ، نرسیدن طولانی مدت اکسیژن به مغز ، مسمومیتها و ...را نام برد.
مرگ مغزی چه تفاوتی با کوما دارد؟ کوما کاهش درفعالیت مغز است واحتمال برگشت هوشیاری وجود دارد.ولـی مرگ مغزی ، توقف کامل وبرگشت ناپذیر درعملکـرد مغز است و در واقـع مغز دراین شرایط ، حیاتی ندارد .درحالت کوما ممکن است شخص برای مدت طولانی زنده بماند یا هوشیارشود ولی درمرگ مغزی فرد حتماً بعد از چند ساعت یا چند روز فوت خواهد کرد. زندگی نباتی چیست ؟ وچه فرقی با مرگ مغزی دارد؟ این وضعیت تقریباً همیشه در پی کما رخ می دهد.با اینکه شخص بیدار به نظر می رسد (چشمانش باز است ) و دارای یک سری حرکات غیر ارادی اعضای خویش است ، هیچ عملکرد ذهنی وشناختی ندارد. در واقع بیمارانی هستند که به دنبال آسیب شدید مغزی برای سالهای متمادی زنده می مانند و به نظر هشیارند ، بدون اینکه با محیط اطراف خود ارتباطی برقرار کنند. چرا فـرد دچـارمـرگ مـغزی هنوز قلبـش می تپد؟ قـلـب به دلـیـل دارا بـودن سیستم خـودکار درصورت رسیدن اکسیژن به آن می تواند به کار خود ادا مـه دهـد.یـک دستـگاه تنـفس مصنوعی می تواند این عمل اکسیژن رسانی را برا ی مـدت کوتاهـی تأمین نماید تا قـلب به کارخود ادامه دهد. اما با وجود همه این تجهیزات نـیـز قلب تـا مدت کوتاهی می توا ند زنده بـمـانـد.
وضعیت سایر اعضا در مرگ مغزی : از زمان مرگ مغزی و ازکارافتادن مغز عملکرد اعضای بدن یکی یکی مختل شده ودرنهایت ازکار می افتد.این مدت ازچند ساعت تا چند روز متغیر است .به همین دلیل است که عمل اهداء اعضا باید هرچه زودتر انجام گیرد. نـکــتـه !!! اگر شنیده اید فردی برای مدت طولانی دچار مرگ مغزی بوده و بهبود یافته است باید بدانید که مسلماً آن فرد درکوما بوده است و به اشتباه اصطلاح مرگ مغزی درمورد وی بکار رفته است. چرا اهدای عضو مهم است ؟ تنها راه ادامه حیات برا ی بیماران مبتلا به نارسایی پیشرفته قلب وکبد، و بهترین درمان برا ی مبتلایان به نارسایی کلیه، پیوند عضو می باشد.درهرسال تعداد زیادی ازبیماران نیازمند به پیوند عضو که درلیست انتظار ند ،می میرند .و این درحالی است که اعضای سالم افراد دچارمرگ مغزی ، زیر خاک مدفون می شوند. چه کسی می تواند پس از مرگ اهدا کنندۀ عضو باشد؟ هرکس و درهرسن می تواند در صورت بروز مرگ مغزی و وصیت قبلی خود و با رضایت بستگان ، اهداکننده عضو یا نسج باشد ، شرایط پزشکی فرد در زمان مرگ مغزی ، تعیین کننده قابلیت وی برای اهداء خواهد بود.
اعضای قابل اهدا : کلیه ها ، کبد ، قلب ، ریه ، لوزالمعده و روده نسوج قابل اهدا : قرنیه ، استخوان ، سیاهرگ ، غضروف ، دریچه های قلبی ، پوست وتاندون اهدای عضو ازنظر قانونی و شرعی : اهداء عضو براساس قانون ((پیوند اعضای بیماران فوت شده ویا بیمارانی که مرگ مغزی آنان مسلم است)) مصوب 17/01/1379 مـجلس شورای اسلامـی و شـورای نـگهبان ، امری قانونی است. در قرآن کریم سوره مبارکه مائده آیه 22 بـه تصریح اشاره شده است که هرگاه کسی باعث بـقـای نفسی شو د مـانند آن است که بـاعـث نجات جان تمام انسانها شده است. حضرت امام خمینی (ره) در سال 1368 درپاسخ به استفتاء مجوز پیوند اعضا از فـردی کـه دچـار مـرگ مـغزی شده ا ست و حیات و ی غـیرقــابـل بـرگشـت اسـت، فرموده اند : ((بسمه تعالی . بر فرض مذکور چنانچه حیا ت انـسان دیـگری متوقف براین بـاشد با اجـازه صاحب قلب یا کبد و امثال آن جایز است.)) بسیاری ازمراجع عظام تقلید ، اهداء عضو و پیوند به بیماران نیازمند اعضا را جـایـز شمرده اند. با تلاش واحدهای فراهم آوری اعضای پیوندی سراسر کشور سالانه حدود 140 ـ 120 بیمار مرگ مغزی ، پس از شناسایی و اخذ رضایت از خانواده هایشان به بیماران نیازمند پیوند عضو زندگی دوباره می بخشند. امید است با فعالیت روز افزون واحدهای فراهم آوری اعضای پیوندی ، شاهد شناسایی هر چه بیشتر اهداء کنندگان مرگ مغزی و به دنبال آن تعداد بیشتر موارد اهداء عضو د رکشور باشیم . چه بسیار بیمارانی که چشم به راه بزرگواری هموطنان بخشنده خود هستند تا بار دیگر تندرستی خود را بازیابند وخانواده هایشان را شاد نمایند.